Ana içeriğe atla

Dünyalılar Çikolataya Ne Diyor?

Çukulata, çikolata, xocoatl ve daha niceleri. Damak tadımızın vazgeçilmez lezzetlerinden biri olan çikolataya dünya üzerindeki farklı dillerde hangi isimler verilmiş ve bu isimlerin anlamları neler?  

Dünyalılar Çikolataya Ne Diyor?

 

16. yüzyılda Aztekler İspanyollarla karşılaştığında kakao içeceğine, kakao suyu anlamında gelen “cacahuatl” diyordu.  İspanyollar ilk başlarda bu kelimeyi kullansa da zamanla “chocolate” kelimesini tercih etmeye başlar. “Chocolate” kelimesinin kökeni tam belli olmasa da “acı su” anlamına gelen “xocoatl” veya “sıcak su” anlamındaki “chau haa” kelimelerinden gelmiş olabileceği düşünülmektedir. “Chocolate” kelimesinin kökenine dair bir diğer ihtimal de Maya dilindeki “birlikte kakao içeceği içmek” anlamındaki “chokola’j” sözcüğüdür.

Dil treniyle topraklarımıza vardığımızda Osmanlıca metinlerde çikolata kelimesinin pek çok farklı şekilde kullanıldığına şahit oluyoruz: Çukulat, çukulata, çukulato, çakulata ve çakulato gibi karşılıklar görüyoruz. Osmanlıca resmi metinlerde ise “çikolata” olarak yer alırken anılarda “süklat” olarak kullanılmıştır. Türkçe-Fransızca sözlüğün 1881 baskısında karşımıza Fransızca “chocolat” kelimesi, Türkçe okunuşu ile “çokolate” olarak belirtilir.

Türkçe’de bugünkü haliyle “çikolata” kelimesinin kullanımına Cumhuriyet sonrasında rastlıyoruz. “Çikolata” ve “çukulata” olarak her iki şekilde yazımın da doğru olduğunu görüyoruz. Lakin “Çukulata” sözcüğü Türk Dil Kurumu’nun 1945’te yayınladığı ilk sözlükten itibaren tarihin tozlu raflarına kaldırılır. Dilimizdeki “çikolata” kelimesinin kökeni olarak 1959-1988 yılları arasında yapılan baskılarda “Meksika yerlilerinin dili” açıklamasını görürüz. Bu açıklama 1988’den itibaren İtalyanca’daki “cioccolata” olarak güncellenir. 

Kaynak metinlerde İtalyanca kelime gösterilse de “çukulata” kelimesinin İspanyolca “el chocolate”yi andırdığını kolaylıkla söyleyebiliriz. Peki nasıl oldu da İspanyolca bu kelime Türkçe’ye kabul edildi? Bu noktada 15. Yüzyılda İspanya’dan sürgün edilen ve İstanbul’a kitleler halinde göç eden Sefarad Yahudileri gösterilir. Bir diğer teori de dilimize onlar tarafından kazandırılmış olmasa da unutulan bir lezzeti gün ışığına çıkarmış olabilecekleri yönünde. Kim bilir?  

20. yüzyılda çikolata kelimesinin yalnızca kakao değil içerisinde şeker gibi maddelerin bulunduğu şekerlemeleri tarif ederken de kullanıldığını görüyoruz. Günümüzde ise çikolata denildiğinde pek çok türü aklımıza geliyor. Sütlü çikolata, beyaz çikolata, bitter (acı) çikolata, yarı tatlı çikolata gibi çeşitleriyle çikolata artık çok daha geniş bir yelpazede karşımıza çıkıyor.  
 

Çikolata markalarının isimleri nereden geliyor?

“Çikolata” kelimesinde hal böyleyken farklı çikolata markalarının isimlerini nasıl aldığını da öğrenmek ister misiniz? Kısaca birkaç tanesine değinelim.

1866 yılında Alman eczacı ve şekerlemeci Henri Nestlé tarafından kurulan şirket, ismini kurucusunun soyadından alsa da logoya baktığımızda minik bir yuva, anne kuş ve yavrularını görürüz. Henri Nestlé bu logoyu tesadüfen seçmemiştir. Evet, tahmin ettiğiniz üzere “Nestlé” kelimesinin anlamına bir gönderme vardır. “Nestlé” Almanca’da ‘küçük kuş yuvası’ anlamına gelir. Nestlé markasının ikonik logosu olarak karşımıza çıkan bu minik küçük yuvası, o gün bugündür enfes çikolata lezzetini temsil eder.

1926’da Brüksel’de kurulan Godiva ismini Anglosakson bir soylu olan Lady Godiva’dan alır. 

Piramit şeklindeki çikolatalar ile özdeşleşen Toblerone, 1908 yılında Late Theodor Tobler tarafından üretilir ve İsviçre dağlarına benzerliğiyle anavatanına gönderme yapar. 

Ferrero Rocher markasındaki Rocher ise Fransızcada “kaya” anlamına gelir.  

 

Kaynak: ÇUKULATA - Çikolatanın Yerli Tarihi Sayfa 49

İlginizi Çekebilir

Cephedeki Barış Elçisi: Çikolata

Devamı

Çikolatalı Türk Kahvesi Tarifi

Devamı

Güzellik Sırrı 10 En İyi Çikolata İçerikli Bakım Ürünü

Devamı

Çikolataya Dayalı Hayatlar

Devamı

Birbirinden Tatlı ve Lezzetli Çikolata Türleri | Çikolatam

Devamı

Çikolatanın Etkileri ile İlgili Doğru Olmayan Şehir Efsaneleri

Devamı